กระทรวงคมนาคมมีภารกิจหลักในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและให้บริการคมนาคมขนส่ง เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม ยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ตลอดจนความมั่นคงของประเทศซึ่งตามนัยพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 กำหนดให้ส่วนราชการมีการจัดทำแผนปฏิบัติราชการ 4 ปี และแผนปฏิบัติราชการประจำปีให้สอดคล้องกับแผนบริหารราชการแผ่นดิน และนำเสนอรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางในการจัดทำคำของบประมาณประจำปี และให้สำนักงบประมาณจัดสรรงบประมาณ เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานให้บรรลุผลสำเร็จในแต่ละภารกิจตามแผนปฏิบัติราชการดังกล่าว
ทั้งนี้ กระทรวงคมนาคมจึงได้จัดทำแผนยุทธศาสตร์กระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2560 – 2564 เพื่อใช้เป็นกรอบทิศทางการดำเนินงานของกระทรวงคมนาคม หน่วยงานในสังกัด ให้มีการปฏิบัติงานที่สอดคล้องเชื่อมโยงกันอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบกับทุกภาคส่วน รวมทั้งนำแผนยุทธศาสตร์ไปใช้เป็นแผนปฏิบัติราชการ 4 ปีและนำเสนอขอรับการจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีตั้งแต่ปีงบประมาณ 2560 เป็นต้นมา
ต่อมารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2559 มาตรา 65 กำหนดให้รัฐพึงจัดให้มีการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนตามหลักธรรมาภิบาล เพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน โดยยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) ได้มีการประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2561 และมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2562 ให้หน่วยงานของรัฐปรับปรุงแผนระดับ 3 ให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของแผนระดับที่ 1 และแผนระดับที่ 2 ให้บรรลุเป้าหมาย
ที่กำหนดไว้ กระทรวงคมนาคมจึงได้มีการปรับปรุงแผนยุทธศาสตร์กระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2560 – 2564 ให้เป็นแผนระดับที่ 3 ตามนัยมติ ครม. ดังกล่าว โดยปรับกรอบระยะเวลาดำเนินการและปรับเปลี่ยนชื่อแผนยุทธศาสตร์กระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2560 – 2564 เป็นแผนปฏิบัติการด้านคมนาคม ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563 – 2565) เนื่องจากในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 แผนปฏิบัติการด้านคมนาคม ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563 – 2565) จะเข้าสู่ระยะเวลาสิ้นสุดของแผน กระทรวงคมนาคม โดยสำนักงานปลัดกระทรวงคมนาคมจึงมีความจำเป็นต้องจัดทำแผนปฏิบัติการด้านคมนาคมฯ ในระยะต่อไป โดยมีการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ ค่านิยม ประเด็นยุทธศาสตร์ กลยุทธ์ ตัวชี้วัด และแผนงาน/โครงการต่าง ๆ เพื่อใช้กำกับดูแล และติดตามการดำเนินงานของกระทรวงคมนาคมในทุกมิติ และพัฒนาการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น รวมทั้งส่งเสริมระบบธรรมาภิบาลและความโปร่งใส เพื่อให้สอดรับกับการดำเนินงานตามกรอบยุทธศาสตร์ชาติ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 – 2570) และเป้าหมายการพัฒนาและตัวชี้วัดแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 และยุทธศาสตร์พัฒนาระบบคมนาคมขนส่งของไทย ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และใช้เป็นกรอบแนวทางการดำเนินงานของหน่วยงานในสังกัดกระทรวงคมนาคม กรอบแนวทางในการจัดทำคำรับรองการปฏิบัติราชการ แผนปฏิบัติการและแผนการใช้จ่ายงบประมาณประจำปี รวมทั้งสอดรับกับการเปลี่ยนแปลงของบริบททางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ทั้งนี้ เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการของประเทศไทยในช่วง 5 ปี ตามกรอบของยุทธศาสตร์ชาติ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 – 2570) ต่อไป
